Interview Drone 1

26 maart, 2015

Vechten met een joystick

Video-gamers voeren achter hun scherm een échte oorlog met échte doden, maar ze hebben het zelf nauwelijks door. In haar documentaire Drone wil regisseur Tonje Hessen Schei laten zien dat nieuwe technologieën oorlogen steeds minder menselijk maken.

 

“Richten en klikken, dat was het enige wat we deden”, vertelt Brandon Bryant in de documentaire Drone. Als drone-piloot zat hij uren achter elkaar in een donker kamertje in Amerika mensen te bespieden in landen als Pakistan, Jemen en Mali. Achter hun beeldscherm met een joystick in de hand vermoorden drone-piloten zo duizenden mensen die mijlen verderop argeloos over straat lopen, een bruiloft vieren of een potje voetbal spelen. Zodra ze vermoeden dat ze een terrorist in de smiezen hebben, hoeven ze alleen maar te klikken en high five, ‘it’ is geëlimineerd

 

Dat de drone-piloten hun slachtoffers met ‘it’ aanduiden vindt regisseur Tonje Hessen Schei veelzeggend. “De piloten hebben vaak helemaal niet meer door dat hun werk over ménsen gaat, ze zien slechts silhouetten.”  De militairen worden veelal gerekruteerd uit de wereld van de videogames: jongens die handig zijn met joysticks en het niet erg vinden om dagenlang naar een scherm te turen. Gewend om te moorden in de virtuele wereld, verloopt de overgang naar de werkelijkheid bovendien soepel. Michael Haas was zo’n vervend speler van videogames die benaderd werd door het leger, in Drone vertelt hij: “Ik was nog geen twintig en dacht alleen maar: hoe cool is het als je betaald wordt om de hele dag videogames te spelen”. Pas veel later kwam het besef dat hij daadwerkelijk mensen vermoordde.

 

Waar de mens ophoudt en de techniek het overneemt

Met haar documentaire wil Hessen Schei waarschuwen hoe nieuwe technologieën het menselijke uit oorlog verdrijven. “Technologieën ontwikkelen zich exponentieel en verspreiden zich snel. Toen we in 2001 met deze documentaire begonnen was er nog maar een handjevol landen dat gebruik maakte van militaire drones. Nu zijn dat honderden landen, waaronder ook Rusland, China en Iran. Het is niet moeilijk voor te stellen dat ook die landen de nieuwe wapens gaan gebruiken tegen mensen die zij als hun vijand zien.” Begrijp haar niet verkeerd. Hessen Schei heeft niets tegen drones an sich. Sterker nog: ze heeft er zelf eentje in huis om eens uit te proberen hoe het werkt en ook in haar documentaire maakt ze gebruik van cameradrones om vanuit de lucht te kunnen filmen. “Drones kunnen heel handig zijn, maar je moet wel blijven nadenken waar de mens ophoudt en de techniek het overneemt.”

 

President Obama verdedigt het gebruik van militaire drones omdat ze zo precies een doelwit kunnen raken zonder al te veel collateral dammage . Hessen Schei: “Drones zijn alleen zo precies als de informatie in het computerprogramma klopt en dat is lang niet altijd het geval.” Elke volwassen man die een wapen draagt en een als verdacht aangemerkte locatie binnengaat is doelwit, vertelt onderzoeksjournalist Jonathan Landay in de documentaire. Hessen Schei: “Drones worden verkocht als het perfecte wapen voor de war on terror, maar als je kijkt naar het aantal burgerslachtoffers die er de afgelopen tijd zijn gevallen dan kun je dat argument niet volhouden.”

 

De moed om te vechten met je handen

Het effect van de militaire drones wordt bovendien onderschat meent Hesse Schei. “Het creëert veel angst onder de bevolking op plekken waar drones worden gebruikt. Constant horen ze de kleine onbemande vliegtuigjes boven hun hoofd zoemen.” Bovendien heeft Amerika zich, volgens de regisseur, te weinig verdiept in de cultuurverschillen. “In Pakistan is ‘moed’ bijvoorbeeld een van de belangrijkste waarden.” Pakistanen die ze sprak tijdens het maken van de film vroegen zich af waarom Amerikanen niet de moed hebben om zelf te komen en met hun handen te vechten. “Als je familie of je geliefde vermoord is door iemand die in een kamertje zit aan de andere kant van de wereld roept dat veel haat op. Wanneer je vecht met een joystick kun je zeker repercussies kunt verwachten. Het is olie op het vuur gooien” Of zoals een oud-medewerker van voormalig Amerikaans minister van buitenlandse zaken Colin Powell het zegt: “We doden misschien vier terroristen, maar we creëren er tien.”

 

Het grootste probleem is volgens Hessen Schei dat niemand weet hoeveel mensen er precies gedood worden en op welke gronden. “Er is wel internationale regelgeving over drones, maar omdat de CIA de touwtjes in handen heeft van dit immense ‘moord-programma’ blijft heel veel geheim. Ze begrijpt niet waarom de rest van de wereld dit accepteert en niets van zich laat horen. “Transparantie hierover is cruciaal, want dan kunnen we zelf nadenken over hoe we oorlog willen voeren.”

 

Waar & Wanneer?

Vrijdag 27 maart 2015 – 19:15. Theater aan het Spui 2 , Den Haag

 

 

Share Button


Comments are closed.

Back to Top ↑