Reportage duck-and-cover-drill

26 maart, 2014

Talkshow Atomic: explosief materiaal

Was het allemaal de moeite waard? Dat is de vraag aan het einde van de nucleaire top NSS in Den Haag. De inzet van al die agenten en militairen, de  wegafzettingen, de helicopters, de komst van de Amerikaanse president en zijn zwaarbepantserde auto? Aan het einde van de themadag ATOMIC op Movies that Matter discussiëren wetenschappers en activisten nog even door.

 

Een ding is zeker: Nederland stond er mooi op. De lucht was blauw, de files bleven uit en de hele wereld zag hoe Obama voor ‘onze’ Nachtwacht stond. De Amerikaanse president noemde zijn bezoek aan Nederland ‘gezellig’. Maar is de wereld er ook veiliger op geworden? 

 

Volgens een trotse premier Rutte werd tijdens de NSS “een doelpunt op het gebied van veiligheid” gemaakt. De deelnemende landen beloofden in hun slotverklaring plechtig de hoeveelheid nucleair materiaal voor ‘civiele doeleinden’, dus bijvoorbeeld voor kerncentrales, tot een minimum te beperken. Aan tafel bij debatleider Jeroen Kramer in het Spui Theater zit Jorien de Lege van Greenpeace. Als het aan haar ligt –niet geheel verrassend – verdwijnen gewoon alle kerncentrales uit de wereld.

 

Iedereen een elektrische koelkast

Naast haar zit Kirsty Alexander van de Nuclear Industry Association. Ooit was ze als milieuactivist zelf tegen kernenergie, “tot een simpel sommetje mij van gedachten deed veranderen”. We kunnen het ons, volgens haar, gezien de klimaatverandering simpelweg niet veroorloven om de optie kernenergie van tafel te vegen. De Lege werpt tegen: “Zelfs Shell weet dat er in 2050 genoeg bioenergie zal zijn”. Ze wijst erop dat het praktisch onhaalbaar is om helemaal over te stappen op kernenergie. “We kunnen helemaal niet snel genoeg centrales bouwen.”
 
“We zullen wel moeten”, probeert Alexander ertussen te komen, “het percentage duurzame energie is ontzettend laag”. Ze glimlacht: “En wat dacht je van al die mensen in opkomende economieën? Die willen ook gewoon een koelkast op elektriciteit! Noem mij één land ter wereld dat minder energie is gaan gebruiken de afgelopen jaren?” Het betrokken publiek reageert hoofdschuddend.
 
“Je hoeft helemaal niet te kiezen tussen twee kwaden”, antwoordt De Lege snel, “de kosten van hernieuwbare energie gaan omlaag, die van nucleaire energie omhoog.”

 
‘Maar Afrika dan?’
“Hoe zit het eigenlijk met de gevaren?”, vraagt debatleider Jeroen Kramer, “menselijke fouten zijn zo gemaakt”. Het woord Fukushima valt. “Er zijn geen doden gevallen door straling in Japan”, zegt Alexander. Er komt cynisch gelach uit het publiek, maar Alexander gaat dapper door: “Er overleden 7 miljoen mensen aan luchtvervuiling in 2012.” De Lege zucht: “De industrieën wijzen allemaal naar elkaar, terwijl ze de echte oplossing negeren.” Ze zegt het nog maar eens: “Hernieuwbare energie!”

Debatleider Kramer maakt een einde aan het onderwerp over energie. “Maar Afrika dan?” roepen een man en een vrouw uit het publiek teleurgesteld. Ze voeren actie tegen een mijn in Mali. “We moeten het hebben over de mensen die werken in de uraniummijnen. Daar begint het probleem al.” Kramer is onverbiddelijk, het debat gaat verder.

 

Speelgoedjes

Op de top ging het over nucleair materiaal dat in handen komt van terroristen. Wetenschapper van de TU Delft Peter Bode: “De kans dat terroristen de hand weten te leggen op genoeg hoogverrijkt uranium om een kernbom te maken is klein. Het materiaal wordt goed bewaakt. Met laagverrijkt nucleiar materiaal kan echter wel een ‘dirty bomb’ gemaakt worden.” Wilbert van der Zeijden van vredesorganisatie PAX vertrouwt het niet: “Die bewaking gebeurt door militairen en juist zij zijn notoir slecht in het bewaken van wat dan ook”. De Mali-actiegroep joelt.
 

Nucleair materiaal dat in handen komt van terroristen is één ding, maar hoe zit het met de staten die kernwapens bezitten? Debatleider Kramer: “Had minister Timmermans die kwestie niet ook op de onderhandelingstafel moeten gooien?” “Nee”, vindt Maarten Gehen van het Centrum voor Strategische Studies, omdat dan veel landen  überhaupt niet hadden willen praten. Van der Zeijden noemt dat een een redenering van de Koude Oorlog. Maar hoe kan het nou dat er niet gepraat wordt over de vraag wat er gebeurt als er een foutje wordt gemaakt en er een atoombom afgaat, vraagt Kramer nogmaals. Volgens Van der Zeijden wordt daar wel degelijk over gepraat, maar niet op dit soort toppen: “De atoomnaties boycotten die gesprekken. Ze zijn bang dat hun speelgoedjes afgepakt zullen worden”.
 
 
 

 

 

‘Duck and Cover” als er een atoombom valt, bezweert Bert de schildpad in dit hilarische voorlichtingsfilmpje uit 1951 dat aan het begin van het debat getoond werd.

Share Button


Comments are closed.

Back to Top ↑