Interview Silenced 2

26 maart, 2015

De Verenigde Staten doet nu hetzelfde als de oude Sovjet-Unie

De grootste criticasters van Amerika wonen vaak in Amerika zelf. Filmmaker James Spione maakte Silenced over klokkenluiders die de mond worden gesnoerd. “Het is hier nu niet heel anders dan in de Sovjet-Unie van de jaren zeventig.”

 

Nog vóór Bradley Manning en Edward Snowden waren er al John Kiriakou en Thomas Drake. De eerste werkte bij de CIA en bevestigde op nationale televisie dat zijn werkgever aan waterboarden deed, de tweede werkte bij de National Security Agency (NSA) en klapte uit de school over de enorme hoeveelheid informatie die de overheid verzamelt over haar burgers. Beide klokkenluiders werden ontslagen en berecht. Kiriakou werd veroordeeld tot drie jaar gevangenisstraf.

 

De Amerikaanse regisseur James Spione maakte een film over Kiriakou en Drake en zoomde daarbij vooral in op de consequenties voor hun persoonlijke levens. Ook voor Spione zelf is het overduidelijk een persoonlijke film geworden. Naarmate het interview vordert, vertelt hij steeds sneller, emotioneler, en worden zijn uitspraken steeds heftiger.

 

Het begon met een ongefilterd filmpje van een slagveld 

“Het idee voor de documentaire onstond in de tijd dat ik mijn vorige film Incident in New Bagdad maakte”, zegt Spione. “Die documentaire ging over een Amerikaanse soldaat die vol overtuiging en als patriot naar de oorlog in Irak vertrok, maar daar van gedachten verandert als hij getuige is van het slagveld dat twee Apache helikopters achterlaten nadat ze het vuur openen op Irakese burgers. Het incident ging de hele wereld over door een uitgelekt filmpje met de titel ‘Collateral Murder’. Het was Bradley Manning die ervoor zorgde dat de beelden via Wikileaks uitlekten.”

 

“Ik was totaal ontzet toen ik dat filmpje voor het eerst zag. Het gaf een ontstellende blik op de werkelijkheid van een oorlog. Het was ongefilterde informatie. Manning werd veroordeeld tot 35 jaar gevangenis, een onwaarschijnlijk hoge straf.”

 

Politieke gevangenen

Het waren de aanslagen in New York van 11 september 2001 die alles veranderden, zeggen de klokkenluiders in de film. Wat op die aanslagen volgde, noemt Thomas Drake een ‘staatsreligie van nationale veiligheid’. Plots moest alles en iedereen in de gaten worden gehouden, martelen werd geoorloofd.

 

Spione: “Amerika leest andere landen graag de les als het om mensenrechtenschendingen gaat, maar in de praktijk hebben wij politieke gevangenen. John Kiriakou, bijvoorbeeld, en Bradley Manning: mensen die geen andere zonde hebben begaan dan het bekritiseren van de staat. Of zij wel echte politieke gevangenen zijn? Jazeker, hoe moeten we ze anders noemen? Je mag het niet hardop zeggen in Amerika, maar dat is precies wat ze zijn. Als hetzelfde in het Midden-Oosten zou gebeuren, zouden we van politieke gevangenen spreken, niet dan?”

 

“In de VS hebben we nu een situatie waarin hooggeplaatste officials onder ede mogen liegen, terwijl lager geplaatsten – die de waarheid vertellen – achter slot en grendel verdwijnen. Natuurlijk, als je bij de CIA werkt, zijn er dingen die onder het beroepsgeheim vallen. Dat zijn de regels. Maar dat wil niet zeggen dat het illegaal is naar buiten te brengen dat er illegale praktijken plaatsvinden.”

 

Naïef wereldbeeld

Klokkenluiders Kiriakou en Drake zijn beide van eenvoudige afkomst. Ze hebben meer met elkaar gemeen. Spione: “Een combinatie van dapperheid en koppigheid. Ze voelen op een bepaald moment dat ze zich principieel moeten uitspreken. Daar zit iets typisch Amerikaans in. Wij worden groot gebracht met het idee van exceptionalisme, het gevoel bijzonder te zijn in de wereld. Drake en Kiriakou wilden bij de ‘good guys’ horen. Thomas Drake zegt in de film: ‘Ik wilde mijn land dienen’. Hij meende dat. Wij hebben in Amerika een bijna naïef wereldbeeld.”

 

“Ik leerde op school dat de Sovjet-Unie de ‘bad guy’ was, dat de mensen daar onderdrukt werden en dat ze leden onder iets wat propaganda werd genoemd. Nee, dan wij, wij waren anders, wij hadden vrijheid. Maar zeker sinds 9/11 ben ik echt bezorgd over zaken die wij inmiddels normaal zijn gaan vinden, maar die precies hetzelfde werken als in de oude Sovje-Unie. Ik bedoel: wat is het verschil tussen wat zij deden en wat wij nu digitaal doen? En ja, oké de Sovjet-Unie had de Goelag, maar Amerika had of heeft misschien nog steeds wel een netwerk van geheime gevangenissen over de hele wereld. Waar gemarteld is. John Kiriakou zag dit aankomen en was een van de eersten die erover sprak.

 

Don’t shoot the messenger

“Klokkenluiders houden ons een spiegel voor, ze zeggen: ‘Dit is wat de staat doet, don’t shoot the messenger’. Ik beschouw het als mijn taak als filmmaker om naar dingen te kijken waarnaar niemand wil kijken. Vaak vragen mensen: ‘Denk je dat het nut heeft wat je doet?’ Nee, één film zal niks veranderen. Ik draag geen roze bril, maar ik geloof wel dat ik mensen een klein duwtje richting bewustwording kan geven. Ik wil aan de goede kant van de geschiedenis staan.”

 

Waar en wanneer?

zaterdag 28 maart 2015 – 18:45, Zaal 2, Filmhuis Den Haag
Bestel kaarten hier

Share Button


Comments are closed.

Back to Top ↑